Łopaciński, Hieronim Rafał

HL_foto

Hieronim Łopaciński

Hieronim Rafał Łopaciński (1860-1906) – herbu Lubicz, pseud. Rafał Lubicz – językoznawca, etnograf, historyk, bibliofil, członek Akademii Umiejętności w Krakowie.

Urodził się w 30 września 1860 roku w Ośnie Górnym na Kujawach. Był synem Ludwika oraz Marii z Krusiewiczów. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Brześciu Kujawskim, następnie do Męskiego Gimnazjum Klasycznego w Kaliszu. W latach 1879–1883 studiował filologię na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Za postępy w nauce w 1881 r. otrzymał złoty medal. Po zakończeniu studiów podjął pracę jako nauczyciel języków starożytnych w III Gimnazjum w Warszawie, a od 1 stycznia 1884 r. rozpoczął pracę nadetatowego nauczyciela filologii i historii w Gimnazjum Męskim w Lublinie. W 1900 r. został powołany na członka-korespondenta krakowskiej Akademii Umiejętności. W 1896 r. został odznaczony Orderem św. Anny, a w 1888 r. Orderem św. Stanisława.

Jego zainteresowania naukowe dotyczyły: językoznawstwa, ludoznawstwa, gwar ludowych, zabytków kultury ludowej, przemysłu artystycznego jak również zwyczajów. Jego prace naukowe były wysoko cenione przez środowisko uniwersyteckie. W 1901 r. przygotował „Wystawę sztuki i starożytności”, na której prezentowano zbiory antropologiczne, modele chat, ubiory, narzędzia, rzemiosło artystyczne. Łopaciński współpracował z pismem geograficzno-etnograficznym „Wisła”, utrzymywał także liczne kontakty naukowe m.in. z Janem KarłowiczemAdamem Antonim KryńskimJanem ŁosiemWojciechem Kętrzyńskim.

Zmarł 25 sierpnia 1906 roku wskutek wypadku drogowego – doznając ciężkich i śmiertelnych obrażeń. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Lipowej.

Bogata spuścizna rękopiśmienna po jego śmierci, zgodnie z jego wolą, została przekazana Akademii Umiejętności w Krakowie, natomiast księgozbiór został odkupiony od rodziny przez Towarzystwo Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego. Pozwoliło to na utworzenie 26 maja 1907 r. w Lublinie biblioteki jego imienia.

  • Akta osobowe Hieronima Łopacińskiego nauczyciela Gimnazjum Męskiego w Lublinie w latach 1883-1907
    zespół: 35/531/0, Gimnazjum Męskie Lubelskie 1866-1915, sygn. 723.

1

  • Uwierzytelniony odpis aktu urodzenia Hieronima Rafała Łopacińskiego urodzonego 30 września 1860 r., syna Ludwika – dzierżawcy i Marianny z Krusiewiczów
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: Brześć Kujawski, 30 lipca 1870 r.
    zespół: 35/531/0 Gimnazjum Męskie Lubelskie 1866-1915, sygn. 723.

2

Akt został sporządzony w parafii w Lubotyniu. Pod aktem widnieje podpis ojca Hieronima Łopacińskiego. Odpis metryki urodzenia został sporządzony w dwujęzycznej wersji: po lewej stronie jest tekst w języku polskim, a po prawej w języku rosyjskim

  • Dyplom ukończenia Uniwersytetu Warszawskiego Wydziału Historyczno-Filozoficznego przez Hieronima Łopacińskiego
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: Warszawa, 31 grudnia 1883 r.
    zespół: 35/531/0, Gimnazjum Męskie Lubelskie 1866-1915, sygn. 723.

3

  • Pismo Warszawskiego Okręgu Szkolnego do Dyrektora Gimnazjum w Lublinie zawiadamiające, że od 29 grudnia 1883 r. Hieronim Łopaciński podejmuje pracę w gimnazjum lubelskim jako nauczyciel języków starożytnych i historii
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: Warszawa, 14 stycznia 1884 r.
    zespół 35/531/0, Gimnazjum Męskie Lubelskie 1866-1915, sygn. 723.

4

  • Lista stanu służby Hieronima Łopacińskiego
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: Lublin, 2 stycznia 1884 r.
    zespół: 35/531/0, Gimnazjum Męskie Lubelskie 1866-1915, sygn. 723.

5

  • Korespondencja Hieronima Łopacińskiego i Zygmunta Glogera
    do dra Wacława Lasockiego z lat 1903-1906
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: Lublin, 1903-1906
    zespół: 35/93/0 Akta ze zbiorów Stowarzyszenia „Muzeum Lubelskie”, sygn. 118.
  • Referaty Hieronima Łopacińskiego dotyczące fabryki ceramicznej w Tomaszowie i Lubartowie oraz dziejów przemysłu artystycznego w Polsce
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: b.m., ok. 1903 r.
    zespół: 93/35/0, Akta ze zbiorów Stowarzyszenia „Muzeum Lubelskie”, sygn. 145.

Niniejsze referaty zostały opublikowane w Sprawozdaniu Komisji do badania Historii Sztuki w Polsce, T. VIII. Prezentowane natomiast wyciągi z artykułu Łopacińskiego zostały sporządzone przez dra W. Lasockiego z Nałęczowa.

  • Akt zgonu Hieronima Rafała Łopacińskiego tragicznie zmarłego 24 sierpnia 1906 r. w Lublinie
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: Lublin, 14/27 sierpnia 1906 r.
    zespół: 35/1859/0, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Nawrócenia św.  w Lublinie, sygn. 90, nr aktu 305/1906 r.

10

Pod metryką zgonu podpisał się brat Hieronima – Rupert Jan Łopaciński – inżynier, dyrektor cukrowni w Lublinie i Garbowie.

 

  • Telegram zawiadamiający o śmierci Hieronima Łopacińskiego
    zespół: 35/531/0, Gimnazjum Męskie Lubelskie 1866-1915, sygn. 723.

6

  • Statut Towarzystwa Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: Lublin, 12 marca 1907 r.
    zespół: 35/169/0, Urząd Gubernialny Lubelski do Spraw Stowarzyszeń, sygn. 101.

Jednym z założycieli Towarzystwa Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego był Kazimierz Jaczewski.

  • Wykaz stowarzyszeń społecznych, działających na terenie miasta Lublina, w którym pod poz. 11 figuruje: „Towarzystwo Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie” działające na mocy statutu z dnia 10 marca 1921 r.
    Miejsce i data sporządzenia dokumentu: Lublin, b.d.
    zespół: 35/412/0, Starostwo Grodzkie Lubelskie 1928-1939, sygn. 27.

12

  • Grób Hieronima Łopacińskiego na cmentarzu komunalnym przy ulicy Lipowej w sekcji III
    Miejsce i data wykonania fotografii: Lublin, 1963 r.
    Autor fotografii: Anatoliusz Czerepiński
    z
    espół: 35/2407/153, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Lublinie, sygn. 150.

BIBLIOGRAFIA